close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • EUROPA-AZJA

  •  

    Jak instytucje mogą realnie wspierać rozwój współpracy pomiędzy Europą i Azją

     

    Pomimo oddalenia geograficznego państwa Azji i Pacyfiku stają się coraz bliższe Polsce. Jak wskazał minister spraw zagranicznych, Witold Waszczykowski, otwierając drugą edycję Dnia Azji i Pacyfiku w Sejmie RP w październiku 2016 r., jest to efekt nowych połączeń infrastrukturalnych, w tym kolejowych i lotniczych, a także współpracy w sferze kultury.

     

    Niewątpliwie znaczenie Azji i Pacyfiku z punktu widzenia polskiej polityki zagranicznej, jak i gospodarki, sukcesywnie wzrasta. Relacje z partnerami z regionu zacieśniane są zarówno na szczeblu międzyrządowym, jak i w ramach indywidualnych inicjatyw organizacji naukowych, kulturalnych, edukacyjnych obu kontynentów. W szczególności na tej drugiej płaszczyźnie istotną rolę w lepszym poznaniu partnerów i nawiązaniu relacji pomiędzy nimi odegrać mogą instytucje międzynarodowe, których celem statutowym jest zacieśnianie więzi i budowanie lepszego zrozumienia pomiędzy społeczeństwami Europy i Azji. Choć ramy instytucjonalnej współpracy pomiędzy dwoma kontynentami nie są nadzwyczaj rozbudowane, dialog prowadzony w formacie ASEM (Asia-Europe Meeting), czy działalność takich organizacji jak ASEF (Asia-Europe Foundation), jest stosunkowo mało znana większości z nas.

     

    Dobrą okazją do przybliżenia roli tych organizacji w budowaniu bliższych relacji międzyludzkich pomiędzy Europą i Azją są „okrągłe” rocznice ich istnienia. W 2016 r. celebrowaliśmy 20. rocznicę założenia ASEM, a rok 2017 to 20. rocznica powstania ASEF.

     

    Idea utworzenia dialogu politycznego wysokiego szczebla pomiędzy Europą i Azją zrodziła się już w 1994 r. podczas szczytu gospodarczego Europa-Azja Wschodnia (Europe- East Asia Economic Summit) zorganizowanego przy okazji Światowego Forum Gospodarczego. Rekomendacje z tego szczytu, dotyczące konieczności wypełnienia luki w stosunkach pomiędzy Azją i Europą ewoluowały przez kolejne lata, aż w marcu 1996 r. - m.in. pod wpływem intensywnych starań premiera Singapuru Goh Chok Tonga - znalazły swój finał w Bangkoku podczas pierwszego spotkania przywódców państw Azji i Europy w formule Asia-Europe Meeting (ASEM). ASEM zakończył relatywnie długi okres stosunkowo słabych relacji pomiędzy krajami obu kontynentów po burzliwym okresie dekolonizacji. Obecnie stanowi symbol równoprawnego i wszechstronnego partnerstwa pomiędzy społeczeństwami Azji i Europy, zrzeszając 51 krajów partnerskich (21 azjatyckich i 30 europejskich) oraz 2 organizacje regionalne (Unię Europejską i ASEAN). Polska aktywnie włączyła się w dialog ASEM oraz uzyskała członkostwo w ASEF w 2004 r., po przystąpieniu do Unii Europejskiej.

     

    ASEM Stacked_Full Colour_RGBASEM to przede wszystkim platforma nieformalnego dialogu i współpracy międzyrządowej oparta na partnerstwie i wzajemnym zrozumieniu. Celem tego dialogu jest uzupełnianie i stymulowanie procesów zachodzących na innych forach multilateralnych i w relacjach dwustronnych. Platforma ta daje możliwość swobodnej wymiany informacji, poglądów i rozwiązywania problemów politycznych, gospodarczych i społeczno-kulturalnych leżących w spektrum wspólnego zainteresowania państw partnerskich.

     

    Dialog ASEM jest w zasadzie budowany na trzech podstawowych filarach, tj. na promowaniu współpracy gospodarczej, upowszechnianiu dialogu politycznego i bezpieczeństwa oraz wzmacnianiu więzi kulturalnych między społeczeństwami obu kontynentów. Dialog polityczny, obejmuje głównie spotkania ministerialne i wysokiego szczebla, dialog ekonomiczny realizowany jest w ramach spotkań ministrów finansów oraz dwóch planów działania (Action Plans) – w zakresie wsparcia handlu i inwestycji. Dialog kulturalny jest najbardziej zinstytucjonalizowany i odbywa się głównie za pośrednictwem ASEF.

     

    Spotkania ASEM na szczycie odbywają się w cyklach dwuletnich. Dialog w formule ASEM prowadzony jest również na poziomie ministrów poszczególnych resortów (w tym ministrów spraw zagranicznych raz na dwa lata oraz spotkań ministrów edukacji, handlu, zdrowia, transportu, środowiska organizowanych ad hoc), wysokich rangą urzędników oraz spotkań eksperckich w obszarach tematycznych należących do zainteresowań krajów partnerskich.

    ASEF Vertical FULL-5C

     

    W lutym 1997 r., zaledwie rok po pierwszym szczycie ASEM w Bangkoku, pojawiła się zinstytucjonalizowana forma współpracy w ramach procesu ASEM, jaką jest Asia-Europe Foundation (ASEF).

     

    Głównym organem ASEF jest Rada Gubernatorów, w skład której wchodzą przedstawiciele wszystkich państw i organizacji członkowskich. Gubernatorem Polski w ASEF jest ambasador RP w Singapurze.

     

    Organem wykonawczym jest zarząd ASEF, na czele którego stoi dyrektor wykonawczy. Siedzibą zarządu ASEF jest Singapur. W związku z brakiem formalnych struktur ASEM, często sekretariat ASEF pełni również rolę punktu kontaktowego ASEM.

     

    Jednym z podstawowych zadań ASEF, jako fundacji non-profit, jest przekładanie ambitnej agendy politycznej ASEM na realne projekty i relacje międzyludzkie. Fundacja odgrywa kluczową rolę łącznika pomiędzy ASEM a społeczeństwem obywatelskim poprzez promocję wymiany intelektualnej, kulturalnej i międzyludzkiej pomiędzy społeczeństwami Azji i Europy.

     

    W czasie swojej 20-letniej historii ASEF zrealizował ponad 700 projektów w Azji i Europie, w których udział wzięło ponad 20 tysięcy przedstawicieli obu kontynentów. Projekty ASEF przybierają głównie formę konferencji, seminariów oraz warsztatów, ale w działalności organizacji często wykorzystywane są również publikacje, wystawy oraz wykłady. Działalność ASEF realizowana jest w ścisłej współpracy z instytucjami rządowymi, uczelniami wyższymi, szkołami, stowarzyszeniami, placówkami kulturalnymi, galeriami i muzeami oraz innymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, a nawet z indywidualnymi artystami państw członkowskich.

     

    Udział we wspólnych projektach jest właśnie tym elementem, dzięki któremu społeczeństwa obywatelskie krajów Azji i Europy mogą w najszerszym stopniu skorzystać z infrastruktury instytucjonalnej łączącej oba kontynenty. Członkostwo Polski w ASEF dało nam możliwość uczestniczenia w szerokiej sieci inicjatyw międzyregionalnych realizowanych przez instytucje i organizacje będące najbliżej obywateli obu kontynentów, które – w przeciwieństwie do dialogu prowadzonego na najwyższych szczeblach – dają poczucie realnego zbliżenia pomiędzy partnerami.

     

    Uczelnie wyższe, szkoły, muzea, organizacje kulturalne, biznesowe, samorządowe chcące nawiązać bliższe więzi z partnerami azjatyckimi mogą włączać się w prace ASEF zarówno jako uczestnicy lub co-sponsorzy projektów realizowanych w innych państwach, jak i same mogą stać się gospodarzami projektów współfinansowanych przez ASEF i inne państwa członkowskie. Informacje o projektach dostępne są na stronie internetowej ASEF.

     

    W przypadku, gdy dany podmiot chciałby sam zostać gospodarzem projektu ASEF, swoją inicjatywę może zgłosić do Krajowego Punktu Kontaktowego ASEF funkcjonującego w Ministerstwie Spraw Zagranicznych RP (Departament Azji i Pacyfiku) lub Gubernatorowi Polski w ASEF (Ambasador RP w Singapurze). Propozycja ta jest dalej konsultowana z zarządem ASEF. Ukształtowany projekt akceptowany jest przez komitet wykonawczy, a następnie przedkładany jest do akceptacji Rady Gubernatorów. Koszty projektu finansowane są przez ASEF (z reguły do 50%) i państwa członkowskie. Należy podkreślić, że wkład państwa członkowskiego w projekt może mieć również charakter niefinansowy (np. udostępnienie sali, miejsc noclegowych dla uczestników, itp.).

     

    Do projektów organizowanych już cyklicznie przez ASEF należą m.in. takie inicjatywy jak ASEF Rectors’ Conference & Students’ Forum, ASEF Summer University, ASEF Classroom Network Conference, ASEF Young Leaders Summit, czy ASEF Journalists’ Seminar. Projekty te znalazły już stałe miejsce w programie prac ASEF i cieszą się dużym zainteresowaniem uczestników z państw członkowskich ASEF, w tym z Polski.

     

    Biorąc pod uwagę ponad 12-letni okres członkostwa Polski w ASEF pewien niedosyt pozostaje jednak jeśli chodzi o ilość projektów ASEF realizowanych w Polsce. W tym zakresie pożądane byłoby niewątpliwie zwiększenie aktywności poszczególnych grup społecznych i ich zaangażowanie w procesy realizowane przez ASEF. Wzrost ilości projektów realizowanych w Polsce zapewne przełożyłby się na wzrost widoczności Polski w tej organizacji, jak i na zacieśnienie relacji międzyludzkich pomiędzy społeczeństwem Polski i krajów (głównie azjatyckich) ASEF. Również z perspektywy organizatorów wydarzeń w Polsce o problematyce zbieżnej z działalnością ASEF, współpraca z tą organizacją mogłaby stanowić dodatkowe źródło wsparcia tych projektów. Niewątpliwie byłaby też doskonałym sposobem na pozyskanie dla ich inicjatyw uczestników z kontynentu azjatyckiego.

     

    Istotna część działalności ASEF to również analizy i publikacje, które są doskonałym źródłem informacji o procesach i społeczeństwach Europy i Azji. Przykładowo, przewodnik „Mobility funding opportunities – Europe” opracowany w ramach programu ASEF „On-the-move”, stanowi doskonały przegląd  możliwości finansowania wymiany kulturalnej. Przewodnik taki został opracowany również dla Polski. Publikacja “Cities Living Labs for Culture? Case Studies from Asia and Europe”  prezentuje z kolei Łódź, co stanowi doskonały sposób promocji tego miasta wśród 51 państw członkowskich ASEF. Poza tematyką edukacyjną i kulturalną, publikacje i analizy ASEF ukierunkowane są również na inne obszary działalności tej organizacji, w tym zrównoważony wzrost, governance, czy prawa człowieka. Informacje o publikacjach ASEF dostępne są również na stronie internetowej organizacji.

     

    Członkostwo Polski w Unii Europejskiej dało Polsce szeroki dostęp do infrastruktury instytucjonalnej łączącej Europę i Azję. Po ponad 10 latach obecności Polski w tych strukturach można powiedzieć, że do skonsumowania przez nas (w szczególności na poziomie społeczeństwa obywatelskiego) pozostaje jeszcze wiele możliwości oferowanych przez instytucje takie jak ASEF. Nie jesteśmy w tym jednak odosobnieni. Świadomość możliwości oferowanych przez ASEF w społeczeństwach Europy i Azji wciąż jest relatywnie słaba, choć są też kraje, które doskonale wykorzystują tę drogę do zacieśniania swoich relacji międzykontynentalnych.

    20.lecie istnienia ASEF powinno stanowić dobry moment do szerszego rozpowszechnienia informacji nt. działalności tej organizacji. Mogą być one bowiem cenną wskazówką dla nas jak efektywnie przetrzeć szlaki z Polski do Azji i Pacyfiku korzystając ze struktur multilateralnych – niekoniecznie wyłącznie na poziomie dialogu wysokiego szczebla.

     

     

     

     

     

     

     

    Zenon Kosiniak-Kamysz

    Ambasador RP w Singapurze

    Gubernator RP w ASEF

     

     

    Kategorie: Tekst